Mig hefur lengi langað til að setja niður nokkur orð um gender bias – kynjahlutdrægni – þar sem ég hef sjálf upplifað hana töluvert, sérstaklega á vinnumarkaði og í því að þora að standa á eigin fótum þar sem ég þarf að treysta 100% á sjálfa mig.
Ég hef verið á vinnumarkaði frá því ég var 16 ára – unnið bæði almenn störf og stjórnunarstörf, starfað á karllægum vinnustöðum og rekið mitt eigið. Mér finnst alveg magnað að árið 2025 skuli konur enn vera vanmetnar og misskildar. Ef við erum ákveðnar, setjum mörk eða segjum hreinskilnislega okkar skoðun – þá erum við alltof oft stimplaðar sem frekjur, sjálfhverfar, óhemjur, “of mikið” af þessu eða hinu.
Margar konur trúa því kannski að þetta sé „bara einhver vitleysa“ og að svona framkoma heyri fortíðinni til. En ég er alls ekki sammála. Þetta er ennþá við lýði. Konur sem eru með rödd á vinnumarkaði finna mjög oft fyrir þessu. Svo eru aðrar konur sem þora ekki að sýna sína rödd, þora ekki að tjá sig af ótta við að missa vinnuna eða vera settar í box með óþægilegum stimplum. Og það sorglegasta er að dómarnir koma ekki bara frá körlum – heldur líka frá öðrum konum.
Að sjálfsögðu upplifa karlmenn þetta líka, en í miklu minna hlutfalli.
Það hafa verið gerðar þekktar tilraunir sem sýna kynjahlutdrægni svart á hvítu:
Harvard Business School gerði fræga tilraun árið 2003 – “Heidi vs. Howard.”
Sama ferilskrá var sýnd tveimur hópum: ein undir nafninu Heidi og hin undir nafninu Howard. Allt annað var nákvæmlega eins.
Niðurstöðurnar voru sláandi:
• Howard var talinn hæfur, leiðtogi, traustvekjandi.
• Heidi var talin frek, sjálfhverf, óþægileg og manneskja sem fólk myndi ekki vilja vinna með.
Árið 2021, í verkefnastjórnunarnáminu mínu, var okkur sýnt myndband sem sýndi sams konar tilraun – tveir leikarar, kona og karl, sögðu nákvæmlega sömu orðin og með sömu áherslum í atvinnuviðtali.
• Karlinum var hrósað fyrir að vera málefnalegur og ákveðinn.
• Konan var sögð frek, sjálfsumglöð og alls ekki málefnaleg.
Þetta var orð-fyrir -orð nákvæmlega sami textinn með sömu áherslum.
Þetta sýnir svo svart á hvítu hversu djúpir bias-ar eru gagnvart konum.
Spurningar sem ég velti oft fyrir mér:
• Hræðist fólk kröftugar konur sem eru sjálfstæðar, láta ekki vaða yfir sig og standa á sínu?
• Er þetta einhver öfund þegar konum gengur vel – og þörf fyrir að draga þær niður?
• Af hverju er enn verið að setja út á útlit kvenna?
• Af hverju eru þær spurðar út í klæðnað, sambandsstöðu eða annað persónulegt ef þær skara fram úr?
• Af hverju má konan ekki einfaldlega fá að vera hæf, sterk og hæfileikarík – án þess að það sé gert að máli?
Af hverju er ekki bara hægt að segja:
„Frábært hjá þér, til hamingju! Vá, flott – áfram þú!“